ISSN:2602-4969

ENDERUNLU VÂSIF’IN “GİDER REDİFLİ” MÜSEDDESİ İLE AHMET HAMDİ TANPINAR’IN “ERZURUMLU TAHSİN HİKÂYESİ”NDEKİ TASAVVUFÎ SÖYLEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI


Divan edebiyatının son dönem şahsiyetlerinden olan Enderunlu Vâsıf, isminin geçtiği hemen bütün kaynaklarda, yüz yıl önce Nedîm’in açmış olduğu çığırda yürüyen bir şair olarak tanımlanır. Enderunlu Vâsıf, sıklıkla vurgulanan müstehzî, pervasız, laubali tavırların yanında, bazı şiirlerinde hayatı ve sanatı aynı nispette ciddiye alan vakur ve mütevekkil bir tip hatta “terk” ve “azadelik” peşinde koşan bir sufî olarak oldukça farklı ruh hâlleri ile karşımıza çıkar. Enderunlu Vasıf’ın ruhunda yer alan bu ikircikli yapı, “Gider Redifli” müseddesinde de görülmektedir. Vasıf, bu müseddesi tasavvufi bir söylemle ele almıştır. Enderunlu Vasıf’ın Divan Edebiyatı’ndan Modern Türk Edebiyatına geldiğimiz zaman Türk edebiyatının mihenk taşlarından olan Ahmet Hamdi Tanpınar’da da benzer benzer bir durumu görürüz. Edebiyat tarihçiliğinin yanında şair, öykü ve roman gibi birçok türde kaleme alan Ahmet Hamdi Tanpınar’ın, Erzurumlu Tahsin Hikâyesi’nde Enderunlu Vâsıf’ın etkilerini görmek mümkündür. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Erzurumlu Tahsin Hikâyesi’nin başkahramanı Tahsin de tıpkı Enderunlu Vâsıf gibi müstehzi, pervasız ve laubali tavırlarının yanında; dünyayı tasavvufî söylemle değerlendiren mistik bir tip olarak iki farklı ruh hâliyle karşımıza çıkar. Öyle ki hikâyedeki yabani tavırları ve deruni söylemleriyle dikkat çeken Tahsin, şehirdeki zelzelenin ardından tüm sözlerinin arka diplerindeki gerçeklerin doğruluğunu hikâyenin sonunda ara ara sohbet ettiği kahraman anlatıcıya fark ettirir. Ahmet Hamdi Tanpınar üslûbunun ardına sakladığı iki ayrı ben ile Enderunlu Vâsıf ı okurlara hissettirir. Çalışmamızda, Ahmet Hanmdi Tanpınar’ın Erzurumlu Tahsin hikâyesindeki tasavvufi söylemlerden hareketle hikâyenin başkahramanı Erzurumlu Tahsin’in üzerinde etkili olan Enderunlu Vâsıf’ın sufî ruh tahlîli üzerinde durulacaktır.


Keywords


Ahmet Hamdi Tanpınar, Erzurumlu Tahsin Hikâyesi, Enderunlu Vâsıf, Gider Redifli Müseddes, Tasavvufi Söylem

Author: - Güller ESER
Number of pages: 9-15
DOI:
Full text:
Share:
Uluslararası Sosyal Araştırmalar ve Eğitimi Dergisi
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.