Abstract

Ele aldığımız konunun ehemmiyeti iki farklı mezhebe kaynaklık eden iki âlimin birbirleri ile muaraza halinde kullandıkları deliller ve kendilerinin görüşlerini nasıl bir incelikle ilmek ilmek dokuyarak yazdıklarına müşahede edilerek farkındalık oluşturacak noktalara değinerek farkına varılmıştır. Evvela el-Üm eserinde Abdullah b. Mes’ud’un seksen civarında kavli tespit edilmiştir. Bu görüşlerin daha sonraki Hanefîler açısından sürdürülüp sürdürülmediği ana kaynaklardan istifade edilerek sağlaması yapılamaya çalışılmıştır. Daha sonra bu kadar kavil ve görüşün bir seminer çalışmasından daha çok dikkatlice ve daha fazla kaynaktan istifade edilerek ortaya konması gerektiği fikri hâsıl olduğu münasebeti ile konuların yoğunluğunu belirlemenin münasip olduğu görülmüştür. Bu tasnif neticesinde ibadet ve muamelat etrafında yoğun bir şekilde işlenmekte olduğu görüldüğünden muamelat ile ilgili görüşlerin işlenmesi fikri oluşmuştur. Konuya başlarken benimsenip benimsenmeyen görüşlerin olduğuna müşahede edildiği için konun iki ana bölüm altında Abdullah b. Mes’ud’un İmam Şâfiî tarafından benimsenip benimsenmeyen görüşleri olarak ayrılmıştır.

Belirlenen görüşlerin hangi başlık altında incelendiği de araştırılarak kendimize uygun bir kategoriye yerleştirmenin daha uygun ve çalışma açısından daha verimli olacağı düşünülmüştür. Bu bağlamda konular teker teker irdelenmeye başlanmış netice olarak böyle bir çalışma elde edilmiştir.

Çalışma esnasında geleneği oluşturan eserleri bir nebze de olsa okumanın bereketine nail olduk. İlk zamandan beri kullanılan üslubun inceliği, delillerin kuvveti ve Arap dilinin bütün imkânları kullanılarak en mükemmel ve insanlar açısından sıkıntıya düşmeden yaşaya bilecekleri en iyi neticelere ulaşmak isteme çabaları gözlerden kaçmaz ve takdire şayan çalışmaları günümüze kadar ümmete aydınlık bir geleceğin temsilcisi olmayı hedeflemeleri neticesinde kıyamete kadar hayırla yâd edileceklerdir.

Bu duygularla gerçek manada ulemanın çalışmalarının gerekli takdiri görmeleri fazlaca vakit ayırmak sureti ile onlarla hemhal olarak daha fazla Müslümanın okuma ve araştırma sayesinde olacağı göstermektedir.

Bunca meselede serd ettikleri görüşlerde usulsüzlüğün olmadığı, her zaman samimiyet ve ihlâsla insanlara önderlik etmeyi başarmışlardır. Her alanda ilmi disiplinlerini bırakmamış, hiç kimsenin görüşlerine karşı savunamayacakları aczi sergilememişlerdir. Günümüzde eleştiri yapılacak tekbir bireyin akademi alanında yaptığı en hafif reddiye akademik argo diyebileceğimiz aşağılama meyilli tutumları gelenekte benimsenen bir davranış olmadığı bilinmeli, temsil edilen yüce değerlerin ruhuna uygun muameleleri kendi içimizde iyi niyetle yetiştirerek insanlara doğru ve sahih dini anlatmayı düstur edinmek icap eder.

Abstract

The importance of the subject we are dealing with has been realized by touching upon the points that will raise awareness by observing the evidence used by two scholars who are the source of two different schools of thought in their debate with each other and how delicately they wrote their views knot by knot. Initially, Abdullah ibn Mas’ud identified approximately eighty opinions in his work, al-Um. An attempt was made to verify whether these views were maintained by later Hanafi scholars using primary sources. Later, it became clear that such a large number of opinions and views needed to be presented more carefully and using more sources than in a seminar, so it was deemed appropriate to determine the density of the topics. As a result of this classification, it was observed that worship and transactions were intensively discussed, and therefore, the idea of ​​addressing the views on these matters arose. Since it was observed that there were some accepted and some not accepted views at the beginning of the topic, the topic was divided into two main sections: the views of Abdullah ibn Mas’ud, which were and were not accepted by Imam Shafi’i.

It was also decided that it would be more appropriate and productive for the study to examine the identified opinions by examining them under which heading they were examined and placing them in a more appropriate category. In this context, we began to examine the topics one by one, resulting in the following study.

During our work, we had the blessing of reading, even if only a little, the works that constitute the tradition. The refinement of the style used since the beginning, the strength of the evidence, and their efforts to achieve the most perfect and most comfortable results for people by utilizing all the possibilities of the Arabic language do not go unnoticed. Their admirable work, which continues to this day and aims to represent a bright future for the Ummah, will be remembered fondly until the Day of Judgment.

These feelings show that the work of the ulema will be appreciated in the true sense by more Muslims devoting more time to reading and researching with them.

They have always succeeded in leading people with sincerity and sincerity, without any irregularity in the views they have expressed on so many issues. They have never abandoned their scientific discipline in any field, nor have they ever exhibited a weakness for defending themselves against anyone’s views.

It should be known that the slightest rejection or insulting attitudes that a single individual who will be criticized in the academic field today, which we can call academic slang, are not traditionally accepted behavior. It is necessary to adopt the principle of telling people about the true and authentic religion by cultivating within ourselves, with good intentions, the behaviors that are in line with the spirit of the supreme values ​​represented.