Numan b. Zeyni’l-Fettah, Tataristan’ın Ufa Vilayetine bağlı Çuvalkib ismli köyde doğmuş, Medine’de ve memleketi Tataristan/Ufa’da en meşhur hocalardan ders alarak yetişmiş, Ufa/Yumran’da müderris olarak eğitim vermiş olan âlim ve zâhid bir kişidir. İmam-ı Rabbanî’nin (ö. 1034/1624) torunlarından olan Şeyh Muhammed Mazhar (ö. 1301/1883), Numan’ın Medine’deki en büyük medrese olan “Mahmudiye Medresesi’nde” ders görerek mezun olduğu ve icazet aldığı meşhur hocasıdır. Numan b. Zeyni’l-Fettâh, Medine’de Mescid-i Nebevî’de, Medresetü’l-Kazaniyye’de, Hatay-Erzin’de Medresetü’l İlmiyye’de müderrislik yapan ve Adana-Hatay yöresinde “Kazanlı Hoca” olarak tanınan Muhammed Mansur’un babasıdır. Bu makale, Mansur’un Hatıralar ve er-Rıhletü’l-Hicaziyye isimli eserleri bağlamında babası Numan’ın ilmî faaliyetlerini ve tasavvufî görüşlerini kapsamaktadır. Hatıralar isimli eserdeki mektuplar, Numan’ın Kazan’dan Medine’deki oğlu Mansur’a gönderdiği mektuplardır. Peygamber sevgisinin öne çıktığı bu mektuplar, gurbetteki evladın hasretini dindirmede etkin olduğu gibi onun yetişmesinde ve ilme teşvik edilmesinde de son derece etkin olan sûfiyane nasihatlerle bezenmiştir. Numan, 10 yaşındaki oğlu Ahmet’le 16 yaşındaki oğlu Mansur’u Rus’a asker vermemek ve dinî eğitim yaptırmak amacıyla Medine’ye götürürken Mekke-Medine yolunda vefat eden oğlu Ahmed’i toprağa vermiş ve tek oğlu Mansur’u da Medine’ye bırakarak Rusya’ya dönmüştür. O günün şartlarında bir çocuğun gurbette tek başına kalması ve okuması çok zor bir hadisedir. Fakat bir babanın, tek oğlunun hasretine katlanarak onu binlerce kilometre uzakta yalnız başına bırakması daha da zor bir hadisedir. Numan’ın her bir mektubunun hem bu açıdan hem de ilmî-tasavvufî açıdan incelenmesi önem arz etmektedir. Makalemizde, Numan’ın mektupları ve oğlu Mansur’un hatıraları bu açılardan incelenmiş, Numan b. Zeyni’l-Fettah’ın, takva, verâ, emr-i bi'l-ma’rûf nehy-i ani'l-münker, azimet, ruhsat, îsâr, gaflet, muhabbet ve peygamber sevgisi gibi konulardaki tasavvufî görüşlerine yer verilmiştir.

Numan b. Zeyni’l-Fettah was a scholar and ascetic (zāhid) born in the village named Çuvalkib in the Ufa Province of Tataristan. He was educated by studying under the most prominent teachers in Medina and his homeland, Tataristan/Ufa, and served as a professor (müderris) providing education in Yumran, Ufa. His famous teacher, Sheikh Muhammed Mazhar (d. 1301/1883) a descendant of Imam-i Rabbani (d. 1034/1624) was the one from whom Numan graduated and received his license to teach (icazet) at the “Mahmudiye Medrese,” the largest medrese in Medina. Numan b. Zeyni’l-Fettâh is the father of Muhammed Mansur, who taught as a professor at the Prophet's Mosque (Mescid-i Nebevî) in Medina, at the Medresetü’l-Kazaniyye, at the Medresetü’l İlmiyye in Hatay-Erzin, and was known as Kazanlı Hoca in the Adana-Hatay region. This article, within the context of Mansur's works titled Hatıralar (Treatises-Memoirs) and er-Rıhletü’l-Hicaziyye (The Hejazi Journey), covers the scientific activities and Sufi views of his father, Numan. The letters in the work titled Hatıralar are those sent by Numan from Kazan to his son Mansur in Medina. These letters, in which love for the Prophet is prominent, are adorned with Sufistic advice that was effective not only in alleviating the longing of his child abroad but also extremely influential in his upbringing and encouragement towards knowledge. While taking his 10-year-old son Ahmet and 16-year-old son Mansur to Medina to avoid giving them as soldiers to Russia and to provide them with religious education, Numan buried his son Ahmed, who passed away on the Mecca-Medina road, and returned to Russia after leaving his only remaining son, Mansur, in Medina. Under the conditions of that time, a child staying alone abroad to study was a very difficult situation. However, a father enduring the longing for his only son and leaving him alone thousands of kilometers away is an even more challenging circumstance. Examining each of Numan's letters is important both from this perspective and from a scientific-Sufi perspective. In our article, Numan's letters and his son Mansur's memoirs are examined from these angles, and the Sufi views of Numan b. Zeyni’l-Fettah on topics such as piety (taqwa), scrupulousness (verâ'), enjoining good and forbidding evil (amr bi'l-ma'rūf nahy ani'l-munkar), strict adherence (azimet), dispensation (rukhsat), self-sacrifice (īsār), heedlessness (ghaflah), love (muhabbet), and love for the Prophet are presented.